Bạch chỉ giảm đau, trừ thấp

Bạch chỉ (Radix Angelicae dahuricae) là vị thuốc Đông y được sử dụng từ lâu để trị nhiều loại bệnh khác nhau. Bộ phận dùng làm thuốc là rễ của cây bạch chỉ. Cây có nguồn gốc từ Trung Quốc, được di thực vào Việt Nam. Theo y học cổ truyền, bạch chỉ có vị cay, tính ấm. Quy kinh phế, vị, đại tràng. Có công năng phát hãn, trừ phong, tiêu thũng, giải độc, trừ mủ, giảm đau, trừ thấp, chỉ đới, hành huyết, nhuận cơ, tỉnh tỳ.


Bạch chỉ được dùng trị một số chứng bệnh sau:

- Trị cảm mạo phong hàn, biểu hiện đau đầu vùng trán đỉnh, đau nửa đầu, đau phần xương lông mày, đau hốc mắt mà trào nhiều nước mắt, phối hợp bạch chỉ với địa liền, cát căn, lượng bằng nhau từ 10 -12g dưới dạng thuốc sắc, hoặc thuốc bột, ngày 1 thang, dùng liên tục cho đến khi các triệu chứng thuyên giảm; hoặc phối hợp bạch chỉ với xuyên khung, lượng bằng nhau, mỗi vị 10g, ngày 1 thang; nếu bào chế dạng bột, ngày uống 3-4 lần, mỗi lần 3 – 5g.

- Trị viêm mũi, đau răng, viêm dây thần kinh ở mặt, phối hợp bạch chỉ, tân di, thương nhĩ tử mỗi vị 12g, bạc hà 6g, bào chế dưới dạng bột. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 10-12g, uống nhiều ngày tới khi hết các triệu chứng. Ngoài ra khi đau răng có thể lấy bột bạch chỉ chấm vào chỗ đau.

- Trị hôi miệng: Có thể dùng bạch chỉ, xuyên khung lượng bằng nhau, sắc nước, ngậm súc miệng ngày 2 – 3 lần, hoặc tán thành bột mịn, thêm ít hồ bột gạo nếp tạo thành khối đồng đều, rồi chia thành viên nhỏ để ngậm, ngày 2-3 viên.

- Trị viêm tuyến vú ở giai đoạn đầu: bạch chỉ, bối mẫu mỗi vị 6g, đương quy 9g, nhũ hương (chế) 4,5g. Sắc uống ngày 1 thang. Dùng nhiều ngày tới khi các triệu chứng thuyên giảm.

- Trị khí hư bạch đới, đau bụng kinh: bạch chỉ, ô tặc cốt, hương phụ tứ chế, mộc hương mỗi vị 10g, uống trước khi có kinh 2-3 ngày, ngày 1 thang. Uống nhiều ngày, nhiều đợt tới khi các triệu chứng thuyên giảm.

- Trị đau thắt ngực, đau mỏi cơ nhục: bạch chỉ phối hợp với cát căn, địa cốt bì, lượng bằng nhau dưới dạng thuốc sắc.

- Trị mụn nhọt sưng đỏ: bạch chỉ phối hợp với kim ngân hoa, liên kiều, bồ công anh, lượng bằng nhau 10-12g, dưới dạng thuốc sắc, ngày 1 thang. Ngoài ra còn dùng bạch chỉ trị rắn cắn.

Lưu ý: Không dùng bạch chỉ cho những người âm hư hỏa vượng, những người đang bị dị ứng ngứa. Cần phân biệt với cây có tên bạch chỉ nam, hay còn gọi là cây mát rừng (Millettia pulchra Kurz, họ cánh bướm Papilionaceae). Bạch chỉ nam thuộc loại cây nhỡ, cao đến 5- 7m, cành hình trụ có khía dọc, lá kép lông chim lẻ, mọc so le, hoa mọc thành chùm màu tím nhạt, quả loại đậu, hình lưỡi dao, màu lục vàng. Cây thường phân bố ở một số tỉnh miền Bắc nước ta, như Bắc Giang, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Tuyên Quang, Lạng Sơn… Người ta thường thu hái rễ củ để làm thuốc trị đau bụng, tiêu chảy.

GS.TS. Phạm Xuân Sinh – SKDS








Bach chi giam dau, tru thap


Bach chi (Radix Angelicae dahuricae) la vi thuoc Dong y duoc su dung tu lau de tri nhieu loai benh khac nhau. Bo phan dung lam thuoc la re cua cay bach chi. Cay co nguon goc tu Trung Quoc, duoc di thuc vao Viet Nam. Theo y hoc co truyen, bach chi co vi cay, tinh am. Quy kinh phe, vi, dai trang. Co cong nang phat han, tru phong, tieu thung, giai doc, tru mu, giam dau, tru thap, chi doi, hanh huyet, nhuan co, tinh ty.


Bach chi duoc dung tri mot so chung benh sau:

- Tri cam mao phong han, bieu hien dau dau vung tran dinh, dau nua dau, dau phan xuong long may, dau hoc mat ma trao nhieu nuoc mat, phoi hop bach chi voi dia lien, cat can, luong bang nhau tu 10 -12g duoi dang thuoc sac, hoac thuoc bot, ngay 1 thang, dung lien tuc cho den khi cac trieu chung thuyen giam; hoac phoi hop bach chi voi xuyen khung, luong bang nhau, moi vi 10g, ngay 1 thang; neu bao che dang bot, ngay uong 3-4 lan, moi lan 3 – 5g.

- Tri viem mui, dau rang, viem day than kinh o mat, phoi hop bach chi, tan di, thuong nhi tu moi vi 12g, bac ha 6g, bao che duoi dang bot. Ngay uong 2 lan, moi lan 10-12g, uong nhieu ngay toi khi het cac trieu chung. Ngoai ra khi dau rang co the lay bot bach chi cham vao cho dau.

- Tri hoi mieng: Co the dung bach chi, xuyen khung luong bang nhau, sac nuoc, ngam suc mieng ngay 2 – 3 lan, hoac tan thanh bot min, them it ho bot gao nep tao thanh khoi dong deu, roi chia thanh vien nho de ngam, ngay 2-3 vien.

- Tri viem tuyen vu o giai doan dau: bach chi, boi mau moi vi 6g, duong quy 9g, nhu huong (che) 4,5g. Sac uong ngay 1 thang. Dung nhieu ngay toi khi cac trieu chung thuyen giam.

- Tri khi hu bach doi, dau bung kinh: bach chi, o tac cot, huong phu tu che, moc huong moi vi 10g, uong truoc khi co kinh 2-3 ngay, ngay 1 thang. Uong nhieu ngay, nhieu dot toi khi cac trieu chung thuyen giam.

- Tri dau that nguc, dau moi co nhuc: bach chi phoi hop voi cat can, dia cot bi, luong bang nhau duoi dang thuoc sac.

- Tri mun nhot sung do: bach chi phoi hop voi kim ngan hoa, lien kieu, bo cong anh, luong bang nhau 10-12g, duoi dang thuoc sac, ngay 1 thang. Ngoai ra con dung bach chi tri ran can.

Luu y: Khong dung bach chi cho nhung nguoi am hu hoa vuong, nhung nguoi dang bi di ung ngua. Can phan biet voi cay co ten bach chi nam, hay con goi la cay mat rung (Millettia pulchra Kurz, ho canh buom Papilionaceae). Bach chi nam thuoc loai cay nho, cao den 5- 7m, canh hinh tru co khia doc, la kep long chim le, moc so le, hoa moc thanh chum mau tim nhat, qua loai dau, hinh luoi dao, mau luc vang. Cay thuong phan bo o mot so tinh mien Bac nuoc ta, nhu Bac Giang, Bac Ninh, Quang Ninh, Tuyen Quang, Lang Son… Nguoi ta thuong thu hai re cu de lam thuoc tri dau bung, tieu chay.

GS.TS. Pham Xuan Sinh – SKDS

Bạch chỉ giảm đau, trừ thấp

Bạch chỉ (Radix Angelicae dahuricae) là vị thuốc Đông y được sử dụng từ lâu để trị nhiều loại bệnh khác nhau. Bộ phận dùng làm thuốc là rễ của cây bạch chỉ. Cây có nguồn gốc từ Trung Quốc, được di thực vào Việt Nam. Theo y học cổ truyền, bạch chỉ có vị cay, tính ấm. Quy kinh phế, vị, đại tràng. Có công năng phát hãn, trừ phong, tiêu thũng, giải độc, trừ mủ, giảm đau, trừ thấp, chỉ đới, hành huyết, nhuận cơ, tỉnh tỳ.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá